NARODOWY INSTYTUT ZDROWIA PUBLICZNEGO

PAŃSTWOWY ZAKŁAD HIGIENY

ZAKŁAD EPIDEMIOLOGII
00-791 Warszawa, ul. Chocimska 24 tel.: 542-12-04, fax.: 542-13-27
e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. , www.pzh.gov.pl

Warszawa, 27 maja 2010 r.

Dotyczy:  Krztusiec – informacje dla lekarzy POZ

Kliniczne i epidemiologiczne rozpoznanie krztuśca jest kluczowym elementem zarówno dla procesu terapii indywidualnej jak i nadzoru epidemiologicznego. Obserwowane w ostatnich latach zwiększenie zapadalności na krztusiec zwłaszcza w grupie starszych dzieci i osób dorosłych, mimo utrzymującej się od lat wysokiej wyszczepialności, wymaga wzmocnienia czułości nadzoru  w środowisku medycznym jak i zwiększenia świadomości społeczeństwa na temat krztuśca. Przebieg kliniczny choroby u osób starszych nie jest charakterystyczny. Wiodącym objawem jest przewlekający się kaszel, często o napadowym charakterze. Dlatego też diagnostyka różnicowa powinna uwzględniać zakażenie pałeczką Bordetella pertussis, jako jedną z możliwych przyczyn przewlekłego kaszlu. Przeprowadzenie prawidłowej diagnostyki w kierunku krztuśca jest bardzo istotne. Dane pochodzące z nadzoru epidemiologicznego wskazują na częste, zwłaszcza w niektórych województwach naszego kraju, kwalifikowanie jako potwierdzone, przypadki krztuśca zdiagnozowane przy pomocy jednokrotnie wykonanego oznaczenia serologicznego.  Sytuacja taka wskazuje na ograniczoną wiarygodność zgłaszanych przypadków krztuśca, gdyż opierając się na aktualnej definicji przypadku, należy wykazać znamienny wzrost tzn. czterokrotny wzrost miana swoistych przeciwciał w dwóch próbkach surowicy uzyskanych w odstępie 3-5 tygodni.

W rutynowo prowadzonej diagnostyce laboratoryjnej krztuśca poszukuje się głównie obecności swoistych przeciwciał, stymulowanych po naturalnym zakażeniu lub po szczepieniu. Zarówno u dzieci jak i osób dorosłych serodiagnostyka powinna bezwzględnie obejmować zbadanie dwóch próbek surowicy, w celu wykazania czterokrotnego wzrostu miana badanych przeciwciał. Najbardziej specyficznym testem jest IgA lub IgG dla toksyny krztuścowej. Wzrost przeciwciał IgG (anty-PT, anty - FHA) występuje u ponad 90% zakażonych, natomiast anty-PRN IgG u 30-60% osób. W klasie IgA wzrost przeciwciał jest obserwowany u niższego odsetka osób zakażonych 20-50% (anty- PT, anty-PRN Ig A – 20-40%, anty-FHA – 30-50%). Przeciwciała klasy IgA stymulowane są głównie podczas naturalnego zakażenia, dlatego jak uważają niektórzy badacze, wykazanie podwyższonego poziomu nawet w jednorazowo uzyskanej próbce surowicy w połączeniu z opisem klinicznym choroby może być dowodem zakażenia pałeczkami krztuśca. U dzieci szczepionych, z powodu podwyższonego poziomu poszczepiennych przeciwciał klasy IgM i IgG najlepszym swoistym markerem aktualnego zakażenia jest znamienny wzrost przeciwciał IgA. Należy jednak podkreślić, że serodiagnostyka w klasie IgA jest nieprzydatna u dzieci poniżej 2 roku życia.

W przypadku uzyskania do badań pojedynczej próbki surowicy, wykrycie przeciwciał klasy IgM lub IgG w znamiennie wyższym poziomie świadczy o aktualnym zakażeniu jedynie u dzieci nieszczepionych i u osób które ostatnią dawkę szczepionki przeciwkrztuścowej otrzymały kilka lat temu. Zatem w badaniach rutynowych jest stanowczo niewystarczające. Obecność przeciwciał klasy IgG u nieszczepionych dzieci poniżej 6 miesiąca życia świadczy o przekazaniu przeciwciał od matki przez łożysko (tab.1,2)

Opracowanie:

Prof. Andrzej Zieliński

 Kierownik Zakładu Epidemiologii

 Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego-PZH

 Konsultant Krajowy w dziedzinie Epidemiologii

 

Tabela 1. Serodiagnostyka krztuśca

     Klasa                                       przeciwciał

        

Grupy

wieku

 

IgM

IgG

IgA

0 - 4 lata

Pojedyncze oznaczenie wystarczające tylko

w przypadku dzieci nieszczepionych

Pojedyncze oznaczenie wystarczające tylko w przypadku dzieci nieszczepionych w wieku powyżej 6 miesiąca życia

Oznaczenie nieprzydatne

u dzieci < 2 rż.

U dzieci >2rż. wysoki wzrost

w pojedynczej próbce może być niewystarczający,

 

Diagnostyka serologiczna rutynowa:

wykonanie dwóch oznaczeń w odstępie 3-5 tyg.

(dwa oznaczenia zarówno dla przeciwciał klasy IgG jak i IgA w odstępie 3-5 tyg.)

 

W przypadku wyniku pozytywnego otrzymanego w pojedynczym oznaczeniu sugerowana interpretacja wyników zawsze w połączeniu z wiekiem dziecka, stanem zaszczepienia

i opisem klinicznym

 

5 - 9 lat

Pojedyncze oznaczenie wystarczające tylko

w przypadku dzieci nieszczepionych

Pojedyncze oznaczenie wystarczające tylko w przypadku dzieci nieszczepionych

.

Wysoki wzrost

w pojedynczej próbce może być niewystarczający,

 

Diagnostyka serologiczna rutynowa:

wykonanie dwóch oznaczeń w odstępie 3-5 tyg.

(dwa oznaczenia zarówno dla przeciwciał klasy IgG jak i IgA w odstępie 3-5 tyg.)

 

 

W przypadku wyniku pozytywnego otrzymanego w pojedynczym oznaczeniu sugerowana interpretacja wyników zawsze w połączeniu z wiekiem dziecka, stanem zaszczepienia

i opisem klinicznym

 

         10 - 19 lat

W rutynowej diagnostyce oznaczenie nieprzydatne,

W przypadku oznaczenia pojedynczej próbki wysoki wzrost może być wystarczający tylko

w przypadku osób szczepionych kilka lat temu

 

Pojedyncze oznaczenie niewystarczające,

 

Wysoki wzrost

w pojedynczej próbce może być niewystarczający

 

Diagnostyka serologiczna rutynowa:

wykonanie dwóch oznaczeń w odstępie 3-5 tyg.

(dwa oznaczenia zarówno dla przeciwciał klasy IgG jak i IgA w odstępie 3-5 tyg.)

W przypadku wyniku pozytywnego otrzymanego w pojedynczym oznaczeniu sugerowana interpretacja wyników zawsze w połączeniu z wiekiem dziecka, stanem zaszczepienia i opisem klinicznym

 

> 20 lat

W rutynowej diagnostyce oznaczenie nieprzydatne,

W przypadku oznaczenia pojedynczej próbki wysoki wzrost może być wystarczający tylko

w przypadku osób szczepionych kilka/kilkanaście lat temu

 

Pojedyncze oznaczenie niewystarczające,

 

 

Wysoki wzrost

w pojedynczej próbce może być niewystarczający

 

Diagnostyka serologiczna rutynowa:

wykonanie dwóch oznaczeń w odstępie 3-5 tyg.

(dwa oznaczenia zarówno dla przeciwciał klasy IgG jak i IgA w odstępie 3-5 tyg.)

 

 

W przypadku wyniku pozytywnego otrzymanego w pojedynczym oznaczeniu sugerowana interpretacja wyników zawsze w połączeniu z wiekiem dziecka, stanem zaszczepienia i opisem klinicznym

 

Tabela 2. Interpretacja wyników badania przeciwciał klasy IgG i IgA, IgM

Oznaczenie IgG przeciw antygenom B. pertussis

Oznaczenie IgA/IgM przeciw antygenom B. pertussis

Interpretacja wyników, proponowana diagnostyka

 

+

 

             +

ostra lub niedawno przebyta infekcja (wymagana kontrola: pobranie drugiej próbki surowicy po 3-5 tygodniach),

 

przeciwciała po szczepieniu (po szczepieniu wytwarzane są IgM, rzadko IgA)

 

+

 

-

przeciwciała po szczepieniu

 

infekcja w przeszłości

 

+

 

+ / -

możliwa reaktywność krzyżowa (B. parapertussis, H. influenza),

ostra lub niedawno przebyta infekcja,

przeciwciała po szczepieniu

 

-

 

+

pierwotna infekcja (wymagana kontrola: pobranie drugiej próbki surowicy po 3-5 tygodniach),

przeciwciała po szczepieniu (po szczepieniu wytwarzane są IgM, rzadko IgA)

 

-

 

-

brak przeciwciał przeciwko B. pertussis (w przypadku podejrzenia infekcji

           przeprowadzić kontrolę; rozpoznanie

           różnicowe)

 

 
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Reklama
Ta strona wykorzystuje pliki cookie zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki. Mechanizm "cookies" dostarcza danych statystycznych o ruchu Użytkowników i korzystaniu przez nich z poszczególnych stron Witryny. Zawartość plików "cookies" nie pozwala na identyfikację Użytkownika. W każdej chwili możliwe jest wyłączenie tego mechanizmu w przeglądarce Użytkownika.
Zamknij